MojKragujevacGradski portal
Vesti
Centar Kragujevca iz vazduha

Grad
Kragujevac

Prvi pomen
1476, turski popis
Prestonica
1818 — 1841.
Slava
Đurđevdan, 6. maj

Srce
Šumadije

Kragujevac leži na reci Lepenici, u središtu Šumadije. Prvi put se pominje 1476. godine, u turskom popisu, kao trgovište sa 32 kuće.

Na ovoj stranici su najvažnija obeležja grada: istorija, Šumarice, prestonica kneza Miloša, industrija i Kragujevac danas. Na dnu su navedeni izvori.

01 — Istorija

Od trgovišta
do prestonice

Najvažniji datumi iz istorije Kragujevca, od prvog pomena u turskom popisu do osnivanja univerziteta.

  1. 1476.

    Prvi pomen

    Kragujevac se prvi put pominje u turskom popisu (defteru), kao trgovište sa 32 kuće.

  2. 1818.

    Prestonica Srbije

    Na Đurđevdan, 6. maja 1818, u vreme kneza Miloša Obrenovića, Kragujevac je proglašen prestonicom obnovljene Srbije.

  3. 1833.

    Gimnazija

    Počinje da radi gimnazija. Prve godine imala je 34 učenika i jednog profesora.

  4. 1834.

    „Novine srbske“

    U Kragujevcu počinju da izlaze „Novine srbske“, prve novine štampane u Srbiji.

  5. 1835.

    Prvi ustav i prvo pozorište

    Na Sretenjskoj skupštini proglašen je prvi srpski ustav. Iste godine osnovan je Knjaževsko-srpski teatar.

  6. 1838.

    Licej

    Osnovan je Licej, viša škola koja se smatra pretečom Beogradskog univerziteta.

  7. 1841.

    Prestonica se seli

    Sedište države prelazi u Beograd, a sa njim i državni činovnici. Za Kragujevac počinje period zastoja.

  8. 1853.

    Topolivnica

    U Topolivnici su izlivene prve topovske cevi. Taj događaj smatra se početkom rada najstarijeg industrijskog preduzeća u Srbiji.

  9. 1941.

    Kragujevački oktobar

    21. oktobra nemačke okupacione snage streljale su oko 2.800 Kragujevčana, među njima i đake i profesore.

  10. 1955.

    Prva „fića“

    18. oktobra iz kragujevačke fabrike izlazi prvi automobil Zastava 750, po licenci „Fijata“.

  11. 1976.

    Univerzitet

    Osnovan je Univerzitet u Kragujevcu. Iste godine u Šumaricama je otvoren Spomen-muzej „21. oktobar“.

02 — Šumarice

Kragujevački
oktobar

21. oktobra 1941. nemačke okupacione snage streljale su oko 2.800 Kragujevčana, među njima i đake i profesore kragujevačkih škola. Mesto stradanja danas je Spomen-park „Kragujevački oktobar“ u Šumaricama.

Spomenik „Prekinut let“ u Spomen-parku Šumarice
Spomenik „Prekinut let“, Miodrag Živković, 1963.Šumarice
Spomen-park
1953.
Površina
oko 350 ha
Prekinut let
1963.
Muzej
„21. oktobar“, 1976.
Veliki školski čas
Svake godine 21. oktobra; u Šumaricama od 1957.

„Bilo je to u nekoj zemlji seljaka
na brdovitom Balkanu,
umrla je mučeničkom smrću
četa đaka
u jednom danu.“

Desanka Maksimović, „Krvava bajka“

Članci

03 — Prestonica

Prestonica
kneza Miloša

Od 1818. do 1841. Kragujevac je bio prestonica Kneževine Srbije. Tada su ovde osnovane prve državne, prosvetne i kulturne ustanove. Iz tog vremena sačuvani su Stara crkva i Amidžin konak, u kulturno-istorijskoj celini Milošev venac.

Zvonik Stare crkve kroz lukove trema
Stara crkva, zadužbina kneza Miloša1818.
Zgrada Prve kragujevačke gimnazije
Prva kragujevačka gimnazija1833.

Iz doba prestonice

04 — Industrija

Od topova
do automobila

Kragujevac je industrijski grad od sredine 19. veka. Iz Topolivnice je izrastao Vojno-tehnički zavod, a kasnije i „Zastava“, fabrika u kojoj su proizvedeni „fića“ i „jugo“.

Stari arsenal1853.

Topolivnica: prvo industrijsko preduzeće u Srbiji

U oktobru 1853. u Topolivnici su izlivene cevi za četiri topa i dve haubice. U zgradi livnice iz 1882. danas je Muzej „Stara livnica“.

Pročitaj članak
  1. 1853.Prve topovske cevi izlivene u Topolivnici
  2. 923.487Automobila „fića“ (Zastava 750), proizvedenih od 1955. do 1985.
  3. 794.428Automobila „jugo“, proizvedenih od 1980. do 2008.
  4. 2012.U fabrici počinje proizvodnja „Fijata 500L“

05 — Danas

Grad
danas

Kragujevac je četvrti grad po broju stanovnika u Srbiji, sedište Šumadijskog okruga i univerzitetski centar. Slava grada je Đurđevdan, dan kada je 1818. proglašen prestonicom.

  1. 171.197Stanovnika, po popisu iz 2022.
  2. 835 km²Površina teritorije grada
  3. 1976.Osnovan Univerzitet u Kragujevcu
  4. 6. majĐurđevdan, slava grada
Sve znamenitosti

Izvori